Ηλεκτρονικές δραστηριότητες και εθισμοί στη παιδική ηλικία.

Κάθε εποχή έχει τα χαρακτηριστικά της. Έτσι και οι νέοι μας, στη δική τους εποχή, εδώ και δέκα -δεκαπέντε χρόνια έχουν έρθει σε επαφή με την
τεχνολογία και την εξέλιξη της, η οποία είναι θεαματική και γοητευτική. Δηλαδή δίνει την ευκαιρία σε άτομα να απασχοληθούν πολλές ώρες, με πολύ εύκολο τρόπο, χωρίς να αγωνίζονται για να πετύχουν την επαφή .

Έτσι χειρίζονται την τεχνολογία όπως θέλουν, σαν ένα σκυλάκι και παρατηρείται το ίδιο φαινόμενο, όπως άλλωστε και σε άλλες εποχές που ξεχώριζαν άλλου είδους ψυχαγωγίες όπως η τηλεόραση, τα χορευτικά κέντρα και τα μπαρ. Μία μόδα (συρμός), μία σειρά που ακολουθούσαν τα νέα παιδιά για να είναι μέσα στην εξέλιξη, όπως το αντιλαμβανόταν η νεολαία. Και την ακολουθούσαν για να είναι προσαρμοσμένοι στο κοινωνικό τους χώρο.

Η μόδα για τους νέους σήμερα έχει να κάνει με το φαινόμενο των gadgets και τις ηλεκτρονικές εφαρμογές γενικά. Μερικές φορές παρατηρούμε ότι η συμπεριφορά τους είναι περίεργη, χαρακτηριζόμενη από την εμμονή και το κόλλημα τους με την τεχνολογία γιατί αφιερώνουν πάρα πολύ χρόνο και είναι εξαρτημένοι από αυτή. Κάποιους δε, τους αποσπά από τις κοινωνικές, σχολικές και αθλητικές δραστηριότητες.

Έτσι παρατηρείται το φαινόμενο του εθισμού, γεγονός που αποδεικνύει ότι είναι εξαρτημένοι, με αποτέλεσμα να διακρίνουμε μία μη φυσιολογική κατάσταση. Θα έλεγα μία κατάσταση εμφανώς αρρωστημένη, διότι η υπερβολή που εμπεριέχεται σε αυτή τη σχέση μαζί με την εμμονή και την αποφυγή των κοινωνικών, αθλητικών και σχολικών δραστηριοτήτων φανερώνει έντονα ότι το φαινόμενο του εθισμού, κάνει τους νέους εξαρτημένους και απομονωμένους από το περιβάλλον.

Παρατηρούνται ακόμη και ακραία περιστατικά όπως το παιδί να αρνείται το φαγητό και να αμελεί όλες τις άλλες ανάγκες του και έτσι να «χάνεται» μέσα σε έναν κόσμο σιωπής και μονολόγου γιατί διάλογος του παιδιού με το μηχάνημα δεν υφίσταται. Το μονόλογο τον προσδιορίζει η ηλεκτρονική συσκευή που αναγκάζει το παιδί να προσκολλάται σε αυτού του είδους την επικοινωνία, με συνέπεια να χάνουμε το παιδί που γοητεύεται από τις παροχές και τις επιβεβαιώσεις που του δίνει το παιχνίδι. Γιατί το γεγονός ότι κάθεται επί ώρες μπροστά σε ένα ηλεκτρονικό μηχάνημα δεν είναι τυχαίο.

Ουσιαστικά, όταν οι γονείς ασχολούνται με το παιδί τους, του δίνουν την ευκαιρία να ασχοληθεί με διάφορες δραστηριότητες και του δείχνουν την απαραίτητη αγάπη και προσοχή, τότε το παιδί δεν θα έχει ανάγκη να κλειστεί και να αποκλειστεί με ένα μηχάνημα. Η αυτοεκτίμηση ενός παιδιού μπορεί να ενισχυθεί από την ενθαρρυντική συμπεριφορά και τη στάση των γονέων του.

Ειδικά όταν υπάρχουν αδέλφια, σε μία οικογένεια χρειάζεται να αντιληφθούμε, ότι οι γονείς τους βλέπουν με διαφορετικό τρόπο το καθένα από αυτά δηλαδή αν είναι αγόρι, αν είναι κορίτσι, εάν έχει το όνομα του μπαμπά, της μαμάς και ούτω καθεξής. Έτσι κατορθώνει να συνειδητοποιήσει ότι ζει σε μία οικογένεια η οποία διέπεται από αρχές δικαίου, καταξίωσης και ενδιαφέροντος με αποτέλεσμα ο νέος να αισθάνεται ότι είναι δυνατός και μπορεί να αντιμετωπίσει τις κοινωνικές δραστηριότητες και σχέσεις.

Αντιθέτως, ένα παιδί που έχει χαμηλή αυτοεκτίμηση και δεν πιστεύει στον εαυτό του αισθάνεται αδύναμο και απαξιωμένο με αποτέλεσμα να αποφεύγει τις συγκρίσεις και τις συγκρούσεις με τα άλλα παιδιά της ηλικίας του, οι οποίες είναι αναπόφευκτες στο Δημοτικό, στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο.

Συνεπώς μία προσκόλληση του σε ένα μηχάνημα το οποίο δεν το ενοχλεί αλλά το απασχολεί και πολλές φορές του δίνει και την επιβεβαίωση από το εξωτερικό περιβάλλον, το κάνει να αισθάνεται ευτυχισμένο, νικητή και εν κατακλείδι το οδηγεί να ζει σε έναν άλλο κόσμο χτισμένο μεταξύ του εσωτερικού του κόσμου και του »τίποτα» που είναι ένα ηλεκτρονικό μηχάνημα. Μία δραστηριότητα με προδιαγεγραμμένο αποτέλεσμα.

Έτσι λοιπόν καταβυθίζεται στην εξάρτησή, που όπως προανέφερα, δεν είναι τυχαία γιατί το παιδί νιώθει ότι φοβάται να συγκρουστεί ή να αντιπαρατεθεί στο κοινωνικό σύνολο και αυτό το αποσύρει και το κάνει να εξαρτάται από την ευχαρίστηση που του δίνει το ηλεκτρονικό παιχνίδι.

Συνεπώς, η εξάρτηση είναι κάτι το αρρωστημένο που ενισχύει την χαμηλή αυτοεκτίμηση του παιδιού και χρειάζεται να το κατανοήσουν οι γονείς γιατί είναι οι μόνοι που μπορούν να παρέμβουν και να κάνουν διάλογο μαζί του ( μηχάνημα = μονόλογος γονείς = διάλογος), δημιουργώντας πολλές δραστηριότητες οι οποίες θα απασχολήσουν το παιδί αφενός μεν στο να δει και να δοκιμάσει τον εαυτό του αφετέρου να βοηθηθεί από την ενθάρρυνση των γονέων του και να εισπράξει το ενδιαφέρον και την αγάπη τους για να αγαπήσει τον εαυτό του .

Θέλω να τονίσω, ότι με την ενθάρρυνση ανεξαρτήτως αποτελεσμάτων, το παιδί θα νιώσει ότι μπορεί να ανεχθεί και μία ήττα, μία χασούρα και μία απογοήτευση. Γιατί οι γονείς του είναι εκεί για να το ενισχύσουν για το επόμενο βήμα που μπορεί να του δώσει ικανοποίηση. Φαίνεται με σαφήνεια ότι το παιχνίδι του παιδιού με τα μηχανήματα και τα ηλεκτρονικά είναι ένα παιχνίδι μεταξύ του ιδίου και των γονέων που τους ειδοποιεί και τους προειδοποιεί ότι είναι αδύναμο και έχει την ανάγκη τους. Οι γονείς λοιπόν είναι απαραίτητο να αντιληφθούν το αίτημα του και να αφιερώσουν ποιοτικό χρόνο σε αυτό.

Οι ενήλικες έχουν τις δουλειές τους που τους απασχολούν, αλλά η απουσία τους δεν δημιουργεί απαραίτητα πρόβλημα στα παιδιά. Όταν ο χρόνος που αφιερώνουν είναι ποιοτικός, δηλώνει πως νοιάζονται ακόμα και για τις ώρες που δεν είναι εκεί. Θα έχουν φροντίσει δηλαδή για κάποιες δραστηριότητες του παιδιού και αν υπάρχουν και άλλου είδους «ενισχύσεις» όπως η βοήθεια της γιαγιάς, του παππού ή ακόμα εάν έχουν οικονομική ευχέρεια να υπάρχει κάποια γυναίκα που να τα προσέχει.

Αν έχουμε δε περισσότερο χρόνο, καλό είναι να τον αφιερώσουμε αποκλειστικά στα παιδιά μας και καταλήγουμε στο προφανές συμπέρασμα ότι ο γονέας όταν αποφασίζει να κάνει οικογένεια, δηλαδή παιδιά, θα πρέπει να αφιερώνεται σε αυτήν. Είναι μια θυσία την οποία δεν την αναγνωρίζουν απαραίτητα τα παιδιά ακόμη και όταν ενηλικιώνονται, γιατί στην προσπάθεια τους να ανεξαρτητοποιηθούν και να αυτονομηθούν θέλουν εικονικά να απορρίψουν τους γονείς τους ώστε να μην αισθάνονται ότι είναι παιδιά της μαμάς και του μπαμπά.

Επιπλέον θέλουν να δοκιμάσουν τις συναισθηματικές αντοχές των γονέων τους π.χ. ένας έφηβος αποκαλεί τον πατέρα του ανίκανο, αποτυχημένο ή άλλες απαξιωτικές εκφράσεις περιμένοντας να δει πόσο αντέχει ο γονέας την επιθετικότητά του και έτσι να επιβεβαιωθεί ότι αξίζει να βγει στο κόσμο των ενηλίκων και να ενσωματωθεί.

Παρατηρούμε ακόμη ότι πολλοί γονείς δεν μπορούν να αποχωριστούν τα παιδιά τους και οι θυσίες που έκαναν για αυτά θέλουν να αναγνωριστούν από αυτά και από το κοινωνικό σύνολο. Άρα εισπράττουν επιβεβαίωση από τα παιδιά τους επειδή είναι η εικόνα του εαυτού τους. Η ανεξαρτητοποίηση και η αυτονομία τους είναι αναπόφευκτο να συμβεί, και έρχεται σε αντίθεση με την επιθυμία τους να αυτονομηθούν τα παιδιά τους. Έτσι πολλοί γονείς νιώθουν δυστυχισμένοι που χάνουν την επιβεβαίωση και αναγκάζονται να αποδεχτούν την εξέλιξη των παιδιών τους.

Έτσι λοιπόν έχουμε την προσπάθεια των γονέων να βρίσκονται κοντά στα παιδιά τους. Είναι απαραίτητο να ξεπεράσουν την απογοήτευση και να την κατανικήσουν όταν συνειδητοποιήσουν ότι τα παιδιά τους δεν παραμένουν παιδιά στην ηλικία και είναι έτοιμα για να βγουν στην κοινωνία και να παλέψουν. Επίσης είναι απαραίτητο να συνειδητοποιήσουν ότι τα παιδιά των παιδιών τους τα (εγγόνια) δεν είναι δύο φορές παιδιά τους και ότι τον πρώτο και τον τελευταίο λόγο τον έχουν οι γονείς.

Επανερχόμαστε στις σχέσεις των παιδιών με τα ηλεκτρονικά μηχανήματα που είναι άριστες. Οι γονείς δεν μπορούν να την κατανοήσουν γιατί δεν είναι της εποχής τους. Άρα έχει ένα πλεονέκτημα το παιδί ότι μπορεί να κάνει πράγματα που ο γονέας του δεν τα καταλαβαίνει και πολλές φορές αρνείται να τα αντιμετωπίσει. Συγκεκριμένα εάν κανείς οργανώσει τα θετικά των παροχών που έχουν τα ηλεκτρονικά μηχανήματα μπορεί το παιδί να αφοσιωθεί σε αυτή τη σχέση χωρίς να παύει να είναι κοινωνικό και να γίνει δημιουργικό ακολουθώντας τη ψηφιακή τεχνολογία στο πολυτεχνείο ή στο Πανεπιστήμιο ή και οπουδήποτε αλλού.

Το επικίνδυνο τώρα της ηλικίας είναι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που χρησιμοποιούν τα παιδιά όπως το facebook, το youtube, instagram και άλλα. Επίσης είναι ευκαιρίες επικοινωνίας με έναν άλλο κόσμο χωρίς αυτός να είναι ορατός όπως είναι οι γονείς τους. Ξεφεύγουν έτσι από αυτούς γιατί δεν μπορούν να τους παρακολουθήσουν. Έτσι επιτυγχάνουν κάτι απαγορευμένο που τους γοητεύει και είναι πανέτοιμα να γίνουν αντικείμενο εκμετάλλευσης λόγω της απειρίας τους, του ρομαντισμού τους και της παιδικότητας η οποία είναι μια χαλαρή συναισθηματική κατάσταση.

Η ενασχόλησή τους με τα social media πρέπει απαραίτητα να παρακολουθείται από τους γονείς γιατί εάν δεν γίνει αυτό είναι έρμαια κάθε εκμεταλλευτή κάθε πονηρού και κάθε εγκληματία που θέλει να αλιεύσει θύματα μέσα από το διαδίκτυο. Είναι μία εποχή όπου γίνονται αντικείμενα εκβιασμού μέσω φωτογραφιών, κορίτσια ηλικίας 12, 13, 14 ετών. Έχουμε την πορνεία και την παιδεραστία που ψαρεύει παιδιά μέσα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπως είναι τα ηλεκτρονικά παιχνίδια.

Εγκυμονούν και άλλοι κίνδυνοι και αυτό σημαίνει ότι ο γονέας φορτώνεται άλλη μία ευθύνη, έχει την καθημερινότητά του, την πάλη με τα οικονομικά, με την δουλειά του και δεν αφιερώνει τον απαραίτητο χρόνο που χρειάζεται να δώσει στο παιδί του. Και αυτό είναι αντικειμενικά δύσκολο να το κάνει. Είναι απόλυτα δικαιολογημένος ο γονιός αλλά το αποτέλεσμα είναι ότι δεν υπάρχει μία τρίτη αρχή, ένας θεσμός που να αντικαθιστά τους γονείς για να μπορέσει να παρέμβει σε αυτήν την ιστορία.

Άρα οι γονείς πρέπει να βάλουν προτεραιότητες και έχουν την απόλυτη ευθύνη να προστατεύουν τα παιδιά τους. Πρώτα τα παιδιά και μετά εμείς. Εάν εμείς δεν μπορούμε γιατί δεν το επιτρέπουν οι συνθήκες χρειάζεται να γίνουν συμμαχίες όπως προείπα με γιαγιάδες, παππούδες και θυμίζω τον ποιοτικό χρόνο. Εάν ένας γονέας είναι χωρίς βοήθεια να ανατρέξει σε διάφορους φορείς θεσμικούς και κοινότητες που υπάρχουν στους Δήμους, όπως κέντρα εφήβων, μονάδες στα νοσοκομεία για εξαρτημένα παιδιά συμβουλευτικοί σταθμοί, ώστε μέσω αυτών των φορέων και των ψυχολόγων οι γονείς να μπορούν να ζητήσουν μια βοήθεια για να έχουν τα καλύτερα των αποτελεσμάτων.

Οι γονείς πρέπει να έχουν το νου τους μην τυχόν κάτι ξεφύγει π.χ. να προσέξουν μία περίεργη συμπεριφορά, μια εμμονή ή μια προσάρτηση στο ηλεκτρονικό παιχνίδι ή στο επικοινωνιακό μέσο. Δηλαδή να παρακολουθεί ο γονέας τα παιχνίδια και τις όποιες ενασχολήσεις του παιδιού και να παρεμβαίνει , να αναζητεί άμεσα λύση ώστε να προλάβει μια άσχημη εκτροπή.

Με αυτές τις σκέψεις θέλουμε να προκαλέσουμε έναν διάλογο με τους αναγνώστες μας ώστε να είμαστε φύλακες ή χώροι κοινωνικής και ψυχολογικής δράσης που θα είναι στη διάθεση σας να τους χρησιμοποιήσετε. Θα είναι χαρά μας, να έχουμε την δυνατότητα να επικοινωνούμε μαζί και να σας φανούμε χρήσιμοι.

Μήπως λοιπόν, είναι κάτι που θα θέλατε να ρωτήσετε; Κάτι που σας απασχολεί; Υποβάλλετε την ερώτηση σας στα σχόλια παρακάτω και θα απαντήσω προσωπικά για να σας λύσω κάθε απορία…

Δημήτρης Μπούκουρας | Κλινικός Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπευτής

ΓΡΑΨΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

Παρακαλούμε πληκτρολόγησε το σχόλιο σου!
Παρακαλούμε πληκτρολόγησε το όνομα σου εδώ